|
Kanun
Numarası :
4982
Kabul
Tarihi :
09/10/2003
Yayımlandığı
Resmi Gazete :
Tarih: 24/10/2003 Sayı: 25269
Yayımlandığı
Düstur :
Tertip: 5 Cilt: 42
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı; demokratik ve
şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık
ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına
ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları
ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde
uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına
Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunda geçen;
(a)
Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama
dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve
mercileri,
(b)
Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak
kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
(c)
Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer
alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
(d)
Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film,
fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda
kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
(e)
Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine
göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi
veya belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin
mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin
aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini görmesine veya
işitmesine izin verilmesini,
(f)
Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
Madde 4 - Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı
tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri
saklıdır.
Bilgi
verme yükümlülüğü
Madde 5 - Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda
yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi
başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını
etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî
ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu
Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların
bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru
usulü
Madde 6 - Bilgi edinme başvurusu, başvuru
sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini,
başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi
ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe
ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa
yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya
yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin
yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda
veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
Madde 7 - Bilgi edinme başvurusu, başvurulan
kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği
bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum
ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme
ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi
veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen
bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir
yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa
gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
Madde 8 - Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış
veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış
bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz.
Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin
ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı
başvurana bildirilir.
Gizli
bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
Madde 9 - İstenen bilgi veya belgelerde,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile
açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan
sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana
yazılı olarak bildirilir.
Bilgi
veya belgeye erişim
Madde 10 - Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine
istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi
veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde,
kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
(a)
Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
(b)
Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
(c)
Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi
veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde
elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla
bu olanak sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği
maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek
üzere tahsil edebilir.
Bilgi
veya belgeye erişim süreleri
Madde 11 - Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine
istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar.
Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili
olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının
gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu
ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz
iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve
bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş
günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10
uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken
maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle
onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü
içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
Madde 12 - Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme
başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik
ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi
hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları
belirtilir.
İtiraz
usulü
Madde 13 - Bilgi edinme istemi (…)(*)reddedilen
başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden
itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu
konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar,
Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü
içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula
itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
(*)
Bu arada yer alan “16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle”
ibaresi, 17/11/2005 tarihli ve 5432 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle madde metninden çıkarılmıştır.
Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu
Madde 14 - Bilgi edinme başvurusuyla ilgili
yapılacak itirazlar üzerine, (…)(**) verilen
kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme
hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere;
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul;
birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi
kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza
hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör
veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler
içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür
düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının
önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler
arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul
üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul
Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul,
en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan
üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği
üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve
başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
Kurul
üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu
hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her
gün için (3000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile
çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde
damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. (Ek cümle:
17/11/2005-5432/2 md.) Bir ayda fiilen görev yapılan gün sayısının
dördü aşması halinde, aşan günler için huzur hakkı ödenmez.(**)
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer
kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini
bilgi almak üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
Kurulun
görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
(**)
17/11/2005 tarihli ve 5432 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle,
birinci fıkrada yer alan “16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplere dayanılarak” ibaresi, madde metninden çıkarılmış;
yedinci fıkrada yer alan “uhdesinde kamu görevi bulunanlara
(1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000)"
ibaresi, "(3000)" olarak değiştirilmiş ve metne
işlenmiştir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı
denetimi dışında kalan işlemler
Madde 15 - Yargı denetimi dışında kalan idarî
işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek
nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması
sonucunu doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 16 - Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine,
dış ilişkilerine, millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça
zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik
dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 17 - Açıklanması ya da zamanından önce
açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek
veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 18 - Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin
görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve
meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin
bilgi ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 19 - Kurum ve kuruluşların yetkili
birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup,
açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
(a)
Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
(b)
Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını
ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
(c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
(d)
Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden
olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının
temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 20 - Açıklanması veya zamanından önce
açıklanması hâlinde;
(a)
Suç işlenmesine yol açacak,
(b)
Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî
yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
(c)
Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
(d)
Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını
ihlâl edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer
özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel
hayatın gizliliği
Madde 21 - Kişinin izin verdiği hâller saklı
kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması
hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına,
şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız
müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışındadır.
Kamu
yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler,
kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün
önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
Madde 22 - Haberleşmenin gizliliği esasını
ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî
sır
Madde 23 - Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen
bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek
veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî
ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir
ve sanat eserleri
Madde 24 - Fikir ve sanat eserlerine ilişkin
olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili
kanun hükümleri uygulanır.
Kurum
içi düzenlemeler
Madde 25 - Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu
ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına
ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden
etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum
içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
Madde 26 - Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini
yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve
tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş
tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü
bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların
alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme
istemlerine açıktır.
Tavsiye
ve mütalaa talepleri
Madde 27 - Tavsiye ve mütalaa talepleri bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
Madde 28 - Gizliliği kaldırılmış olan bilgi
veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına
girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza
hükümleri
Madde 29 - Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli,
kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde
ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla,
tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu
Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz
ve kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
Madde 30 - Kurum ve kuruluşlar, bir önceki
yıla ait olmak üzere;
(a)
Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
(b)
Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
(c)
Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
(d)
Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim
sağlanan başvuru sayısını,
(e)
Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı
ile bunların sonuçlarını,
Gösterir
bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının
sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler.
Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını
bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla
iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum
ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının
sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar
takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca
kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
Madde 31 - Bu Kanunun uygulanması ile ilgili
esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun
yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından
hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
Madde 32 - Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren
altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 33 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
4982
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
No :
5432
Farklı
Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler:
13 ve 14
Yürürlüğe
Giriş Tarihi:
22/11/2005
|
